Palliatieve zorg

De richtlijn ‘Dyspneu in de palliatieve fase’ is herzien en in januari 2016 definitief gepubliceerd. Inhoudelijk zijn er geen grote wijzigingen, wel zijn de procedure en het format grondig gewijzigd. Aan de hand van een knelpuntenanalyse zijn uitgangsvragen over onder meer (niet-)medicamenteuze symptomatische behandeling evidence-based uitgewerkt. De leden van de werkgroep waren gemandateerd namens diverse wetenschappelijke, beroeps- en patiëntenverenigingen.

Net als in de palliatieve zorg wordt binnen de oncologische zorg samengewerkt aan regionale oncologische netwerken. Deze comprehensive cancer networks (CCN's) werken aan toekomstbestendige oncologische zorg voor elke patiënt, ongeacht waar hij of zij binnenkomt in de zorg. Een CCN is een samenwerkingsverband tussen eerste-, tweede- en derdelijns aanbieders van zorg aan kankerpatiënten. In deze netwerken worden gezamenlijke afspraken gemaakt over de inhoudelijke organisatie van de zorg, de monitoring en continue kwaliteitsverbetering.

In 2015 zijn Palliactief en IKNL gestart met het project Kwaliteitskader Palliatieve Zorg Nederland. Met dit project willen de initiatiefnemers bereiken dat alle zorgprofessionals zich in 2017 gesteund weten in de ontwikkeling en uitvoering van de palliatieve zorg. Hiertoe richt het project zich enerzijds op het ontwikkelen van een gedragen kwaliteitskader en anderzijds op het toewerken naar passende financiering in de palliatieve zorg.  

Een afvaardiging van elf ziekenhuizen nam 16 november deel aan een uitwisselingsbijeenkomst van IKNL in Utrecht over werken met het zorgpad Palliatieve zorg. Vier ziekenhuizen die deelnamen aan een pilot met dit zorgpad (OLVG, locatie West (Amsterdam), Flevoziekenhuis (Almere), Bravis Ziekenhuis (Bergen op Zoom & Roosendaal) en Ziekenhuis Rivierenland (Tiel)) wisselden hun kennis en ervaringen uit. Dat zorgde voor een levendige discussie over thema’s als cultuurverandering, zichtbaarheid van het zorgpad palliatieve zorg, het bespreekbaar maken van palliatieve zorg in de behandelfase, overdracht naar de eerstelijn en financiering.

Nederland kent ruim 2,6 miljoen mantelzorgers die langer dan drie maanden meer dan acht uur per week mantelzorg verlenen. 450.000 van deze mantelzorgers geeft aan zich overbelast te voelen. Zorgverleners kunnen het ‘gespreksmodel mantelzorgondersteuning’ inzetten als hulpmiddel om in gesprek te komen met een mantelzorger. Met behulp van de bijgeleverde vragenlijst wordt de belasting van de mantelzorger zowel subjectief als objectief in beeld gebracht. Zo ontstaat inzicht op welke gebieden een mantelzorger extra ondersteuning kan gebruiken.

Hoe bereiken we dat mensen in hun laatste levensfase passende zorg krijgen die aansluit bij hun wensen? Artsenfederatie KNMG legde deze vraag voor aan een stuurgroep met vertegenwoordigers van patiënten, artsen, verpleegkundigen, ouderen en oudere migranten. Vrijdag 19 februari 2016 worden de activiteiten belicht die zijn ontplooid om passende zorg dichterbij te brengen tijdens een congres in Domus Medica te Utrecht. Bestuurder Peter Huijgens en Marjolein van Meggelen (adviseur palliatieve zorg) leverden een bijdrage namens IKNL.

In het Zuwe Hofpoort Ziekenhuis in Woerden is 2 november het intramuraal palliatief team officieel van start gegaan. Een enthousiast team, bestaande uit twintig zorgprofessionals, nam ter voorbereiding deel aan een door IKNL op maat gemaakte scholing. Het team is opgebouwd uit een kernteam: bestaande uit een eerste schil met verpleegkundigen specialisten, internist-oncoloog, gzeriater/longarts, pijnconsulent/anesthesioloog, psychosociaal team lid, apotheker en een tweede (brede) schil met medisch en verpleegkundig specialisten, kaderhuisarts uit de regio en paramedici.

Speciaal voor mensen met een verstandelijke beperking die erg ziek zijn, heeft NIVEL-onderzoeker Nienke Bekkema een werkboek ontwikkeld: ‘Wat wil ik? Als ik niet meer beter word…’. Dit boek, dat mensen helpt te vertellen wat zij belangrijk vinden en welke zorg zij wensen, is recent onderscheiden met de Jaarprijs Palliatieve Zorg Impact. Het werkboek is ook opgenomen in het scholingsprogramma ‘Palliatieve zorg bij mensen met een verstandelijke beperking’ dat ontwikkeld is door IKNL in samenwerking met de Kenniskring ‘Palliatieve zorg voor mensen met een verstandelijke beperking’ en de Amarant Academie.